BU SÜREÇTE NELERLE KARŞILAŞABİLİRİM?

Plan ve program ne kadar mükemmel hazırlanırsa hazırlansın, beklenmedik bir takım aksilikler çıkabilir. Bu konuda partnerinizden yardım isteyebilirsiniz, böylece olası aksiliklere karşı önceden önlem alma imkanınız doğar.

Aşırı İlgi

Herhangi en güzel eksilik bu olsa veya herkes bu aksilik ile karşılaşsa diyebilirsiniz. Ancak gereken yanıtları gereken süre içerisinde veremediğiniz takdirde, uğrayacağınız imaj kaybını düşündüğünüzde, bunun size uzun vadede zararlı olabileceğini fark edeceksiniz. Üstelik vaatlerinizin geri dönüşü de yoktur. Tıkanıklık gerek personel, gerekse donanım bazında olabilir. Gelen elektronik postalara yanıt verilemeyebilir. Bu tür sorunları gidermek için personel ve donanıma ek yatırım yapmanız gerekebilir.

Aceleden Kaynaklanan Hatalar

Partnerinizin altı ayda vaat ettiği projeyi beğendiniz, ancak biraz zorlama ile altı değil üç ayda faaliyete geçmesi için baskı yaptınız. En azından bazı sayfaların bir an önce yayınlanması fikri sizden geldi. Çalışmayan bazı linkler, işlevsel hatalar veya tam oturmamış bir tasarım, uzun vadede imajınız açısından zararlı olabilir. Bırakın altı ayda biteceği vaat edilen proje altı ayda bitsin, bitmemiş bir projeden medet ummayın. Bazı şeylere sıfırdan başlayıp bitirmek çoğu zaman hata ayıklamaktan daha kolaydır. Zaman açısından gereksiz baskılara yol açarak partnerinizi hataya zorlamayın.

Dahili Yetersizlik

Dahili hazırlık müşteri ilişkileri departmanının eğitiminden başlayıp satış bölümünün artan satışları karşılamak için potansiyelini arttırmasına kadar uzanan geniş bir yelpazeyi kapsar. Eğitim, Internet projenizin gereken verimi sağlamasında kilit noktalardan birisini oluşturur. Verimli bir Internet kullanımı için ilgili birimlerin bölümler üstü bir eğitim almaları gerekebilir. Öte yandan gelen elektronik postalara kimin yanıt vereceğinin belirlenmesi de gerekir. Gelen postaların ilgili kişilere dağıtılması başlangıç için anlamlı olabilir, ama belirli bir limit aşıldığında bu mesajları yanıtlamak adeta bir angarya halini alabilir. Bu mesajların dağıtımı ile ilgili olarak partnerinizin deneyimlerinden yararlanabilirsiniz.

Ziyaretçi Alamamak

Birkaç yıl öncesine kadar tek bir basın bülteni ile aylarca ziyaretçi akınına uğrayabiliyordunuz. Bugünün rekabet dünyasında beklenen ilgiyi görmek için de çaba sarf etmek gerekiyor. Sitenizi tanınır hale getirmek için hedef kitleye yönelik bir kampanya artık şart hale geldi. Bunun için gerek Internet ortamından ve gereksiz klasik medyadan yararlanabilirsiniz. Projenizi hazırlarken bütçe aşamasında bu kalem için de para ve kaynak ayırmanız gerekecek. Ayrıca pazarlama ekibinizi de bu konuda seferber edebilirsiniz. Çağın teknolojisi ile çalışmak onlar için de yeni bir motivasyon oluşturacaktır.

DESTEK İÇİN NELER YAPMAM GEREKİR?

Gerekli gördüğümüz dosyaları verip birkaç ay sonra bunları Web sitemizde görebilmek herkesin ortak isteği, ama ne yazık ki, her şey bazen bu kadar kolay değil. Bunun için sizin katkınız, tabir yerinde ise çizmelerinizi giyip işe koyulmanız şart.

Dahili Hazırlık

Kendi dahili politikalarınızı en iyi bilen kişi sizsiniz. Çalıştığınız partnerin sizin dahili işleyişinizi ve firma içindeki farklı beklentileri ve hatta dahili çatışmaları tanıması hem imkansız, hem de gereksiz. Bu tür olumsuz durumların projeyi geciktirmesine veya engellemesine izin vermemeniz gerekir. Ayrıca görevlendireceğiniz proje koordinatörünü gerekli yetkilerle donatarak bu konuda firma içi motivasyonu sağlamalısınız.

Yükümlülükleriniz

Hiçbir firma işinin gereksiz yere geciktirilmesinden hoşlanmaz, ancak bazen bu gecikmeler partnerinizden değil, sizden de kaynaklanabilir. Verilmesi gerekli kararların ertelenmesi, gönderilecek belgelerin bekletilmesi ve bazı işlerin gereksiz yere zamana yayılması çalıştığınız şirketin işini zorlaştıran sebeplerdir. Bunlara mahal vermemek için teknoloji partnerinizden beklediğiniz kriterlere kendiniz de uymalısınız.

Gerekli Bilgilerin Sağlanması

Teknoloji partnerinizin işini kolaylaştırmanın en iyi yöntemi, gerekli bilgileri başından itibaren gerçeğe en yakın biçimde sağlamaktır. Firma yapısındaki ve sizin beklentilerinizdeki zaman içerisinde çıkabilecek değişiklikler, farklılaşmalar, yani kısacası sizin fikir değiştirmeniz projenin en büyük handikabıdır. Başlangıç aşamasında aklınıza gelmemiş olumlu düşüncelerin de hayata geçirilmesini isteyebilirsiniz, fakat unutulmaması gereken nokta, bunun da bir bedeli olduğudur. Bu bedel zaman olabilir ve teknoloji partneriniz uzun vadeli işbirliği açısından bu zaman kaybını sizden talep etmeyebilir, ancak bu suiistimal edilmemelidir.

INTERNET EKİBİNDE KİMLER OLMALI?

Web ekibinde kimlerin yer alması gerektiği, hatta zaman içerisinde kimlerin girip kimlerin çıkması gerektiği de üzerinde durulması gereken bir noktadır. Her çalışmada olduğu gibi öncelikle ekipte yer alan bireylerin desteğini almak çok önemli. Bunun için de yapılan işin önemine, gelecek için taşıdığı anlama inanmaları en başta gelmesi gereken güdü. Bu nedenle, çalışmaya karar verdiğiniz partneri ekibinizle tanıştırın ve doğacak sinerji etkisini gözden uzak tutmayın.

Strateji Ekibi

Internet ekibi, proje ile yakından ilgileneceği için bazı sorunları gözden kaçırabilir. Bazı önemli noktaları da beklenmedik şekilde atlayabilir. Bunun için belirli aralıklarla toplanan ve genel gidişatı değerlendiren bir danışma kurulu size büyük yarar sağlayacaktır. Bu ekibin kalabalık olması sakıncalı olduğundan birkaç kişiden oluşması yeterlidir. Toplantıların kısa süreli olması ve genel prensipler üzerinde dönmesi yeterlidir.

Özel Çalışma Grupları

Özel çalışma ekibi projeye firma içinden destek vermek üzere oluşturulur. Bir veya iki kişiden oluşması yeterlidir, ancak bu bireyler çalışmalarının tamamını projeye tahsis etmelidirler. Bu grubun lideri veya sorumlusu firma içi gruplar ile partneriniz arasındaki koordinasyonu sağlar. Ayrıca partnerinizin getirdiği önerilerin firma tarafından daha kolay anlaşılmasına zemin oluşturur.

Satış ve Pazarlama

Satış ve pazarlama bölümlerinin projeye katkıları gerek projenin planlanması ve gerekse uzun vadeli strateji belirlenmesi aşamasında son derece anlam taşır. Bu bölümler, Internet konusundaki girişimlerinize destek verecekleri gibi, kendi faaliyetleri konusunda da Internet projenizden destek sağlayacaklardır. Web adresinizin verilen tüm reklamlarda yer alması, yaygınlaştırılması, antetli kağıtlarınıza yansıması belirli bir zaman alacak, ancak zaman içerisinde meyvelerini vermeye başlayacaktır.

Müşteri Hizmetleri

Müşteri hizmetleri bölümleri satışa destek vermek amacı ile bazı broşürler bastırıp bunları dağıtmasını severler, ancak çoğu zaman Internetten gelen talep karşısında çaresiz kalırlar. Bu anlamda müşteri hizmetleri bölümü de kendi bünyesinde bazı hazırlıklar yapmalıdır.

Hangi Bilgileri Vermem Gerekecek?

Çoğu firma partnerine vereceği bilgileri hazırlamayı pek önemsiz bir iş olarak görür. Hatta, hangi bilgilerin gerektiğini bilmek sanki partnerin görevi olarak değerlendirir. Bu yaklaşım son derece yanlıştır ve zaman içerisinde bilgi içeriğinin devamlı olarak gelişmesine, değişmesine, öte yandan da gerekli bilgilerin atlanmasına neden olur. Sunacağınız dosyada mutlaka şu noktalara yer verilmelidir.

• Kurumsal kimlik bilgileri
• Internet projesi ile ilgili arka-plan bilgileri
• Çalışılan diğer reklam ajansları/ marka danışmanları
• Marka kimliği
• Yapılması ve asla yapılmaması gerekenler
• Projeye ayrılan bütçe
• Proje plan ve programı
• Seçim süreci ve kriterleri
• Mevcut ve yeni hedef kitle
• Rakipleriniz
• Diğer bazı sitelerde beğendiğiniz unsurlar
• Dahili gruplar hakkında bilgilendirm
• Başarı ölçümü
• Yatırımı geri dönüşüm hızı ile beklentiniz
• Mevcut veri sistemi ve alt yapısı

HANGİ BİLGİLERİ INTERNETE AÇMALIYIM?

Birkaç ay önce bir işadamımız şirketine ait çok gizli kalması gerektiğine inandığı bilanço bilgilerini gazetelerde görünce bayağı öfkelenmiş. Hemen kurmaylarını toplayarak bu bilgileri kimin sızdırdığının öğrenilmesini emir buyurmuş.

Gizli istihbarat kaynağı sonunda yakalanmış!

Gazeteler bu bilgileri şirketin Internet’teki web sitesinden almışlar ve bu bilanço bilgilerinin siteye konması fikri de işadamının kendisinden gelmiş :)

Bu bir örnek, ancak çoğu kimsenin başına gelebilecek bir örnek. Bu tür hatalara zemin hazırlamamak için sizin de hangi kaynakları kullanacağınızı ve bu anlamda şirketinizin hangi departmanına görev vereceğinizi belirlemeniz gerekecektir.

HEDEFLERİMİ NASIL ÖLÇEBİLİRİM?

Başarının yegane ölçütü hedeflerin belirlenmesi ve bu hedeflere ne ölçüde ulaşıldığının saptanmasıdır. Hedefleri farklı şekillerde tanımlayabilirsiniz, örneğin müşteri ilişkilerinin pekiştirilmesi, masrafların azaltılması, belirli bir gelir düzeyinin sağlanması, ürünlerinizin pazarlanması veya sadece markanızın tanıtımı gibi kategoriler belirleyebilir, bunların bir kısmına ağırlık verebilir ve bu ağırlık dağılımını yüzde cinsinden ifade edebilirsiniz. Yatırımınız geri dönüşünü hesaplamada en etkin yöntem budur.

Doğrudan yapılan yatırımın geri dönüş hızını saptamaya yönelik olarak çeşitli kriterler geliştirilmiştir. Bunlara örnek olarak, sağlanan tasarruf, marka bilinirlik araştırmaları, satışlar üzerindeki genel etki ve on-line ölçüm çalışmalarını sayabiliriz.

Sadece Internet sitenizin doğurduğu etkiyi ölçümlemeye yönelik teknikler sayfaya kaç kez girildiğini, buraya hangi sayfalardan ulaşıldığını ve sitenin hangi sayfalarının daha fazla ilgi uyandırdığını saptamaya yöneliktir.

Internet Ortamında Başarı Ölçütleri

Her ne kadar para birimi cinsinden ifade etmek zor olsa da, yatırımınız geri dönüş hızını ölçen bazı özel yöntemler geliştirilmiştir. Bunlara örnek olarak sayfanıza giren kişi adedinin belirlenmesi, her bir sayfaya kaç kez girildiğinin saptanması, sunulan reklamın bıraktığı etkinin ölçümü, alınan sorgu adedi veya sayfadan kaç kez yükleme yapıldığı gibi farklı amaçlara yönelik çalışmaları örnek verebiliriz. Bu konuda partnerinizden çeşitli raporlar talep edebilirsiniz. Hangi raporların sizin açınızdan daha önemli olduğuna zaman içerisinde karar verebilirsiniz, bu ağırlığın saptanması karşılıklı görüşmelerle yapılır ve uzun bir işbirliğinin de anahtarıdır.

Marka Bilinirliği

Marka bilinirliği ve marka duyarlılığı alanlarında klasik reklamcılıkta kullanılan çok sayıda yöntem mevcuttur. Satış öncesi ve sonrası marka hatırlanırlığı, marka çağrışımı ve markanın bıraktığı izlenim markaya yaptığınız yatırımın geri dönüş hızını belirlemede kullanılan yöntemlerdir. Bu yöntemleri bir reklam mecrası olarak Internet’e de uygulayabiliriz. Bu anlamda yapılacak araştırmalar ve bunların doğuracağı masraflar ile ilgili olarak çözüm ortağınızla ortak bir strateji geliştirebilirsiniz, ancak hazırladığınız bütçeye mutlaka bu kanala yönelik bir miktar ayırmanız şarttır ve alacağınız olumlu sonuçlar geleceği belirlemede size önemli ölçüde yardımcı olacaktır.

SAYFAMLA İLGİLİ DENEYİMLERİ NASIL DEĞERLENDİREBİLİRİM?

İnternet ile ilgili tüm girişimlerinizde hedef kitlenizi oluşturan bireylerin farklı ihtiyaçlarına yanıt verdiğinizi göz önünde bulundurmalısınız. Hazırladığınız sitenin hedef kitlenizin ihtiyaçlarına ne ölçüde yanıt verdiğini saptamak için aşağıdaki kriterlerden yararlanabilirsiniz.

Siteniz Marka İmajınıza Uygun Mu?

Marka oluşturmak uzun yıllar çaba ve para sarfını gerektirir. Ancak marka çok kırılgandır ve çok kısa sürede beklemediğiniz zararlar görebilir. Üstelik bu markaya en son zarar vermek isteyecek kişi de sizsiniz. Markanız ve çağrışımları da aynen etkileşimli ortama yansımalı. Bu anlamda Internet siteniz de markanızın gücünü, imajını ve her şeyden önemlisi itibarını yansıtmalı. Örneğin bir oyuncak satıcısının sitesi çocuklara hitap etmeli, ancak belirli bir gücü de ifade etmeli. Bu konuda geliştirdiğiniz klasik yöntemi, en önemlisi duyarlılığı sanal ortamda da göstermelisiniz. Unutmayın ki, sonuçta Internet de bir medya. Bir reklam mecrası. Üstelik de geleceğin ana reklam medyası.

Sitem Hedef Kitleme Uygun mu?

Sitenizin tasarımı, mimarisi ve genel özellikleri hedef kitlenize uygun olmalı. Örneğin alım gücü fazla yüksek olmayan, bu nedenle de düşük hızlı modemlerle sitenize bağlanan bireyleri geniş multi-medya animasyonları ile zorlamanın bir anlamı olmasa gerek. Teknik açıdan üstünlüğünüzü sergilemek yerine hedef kitlenizin ihtiyaçlarına yanıt vermek daha anlamlı. Buna karşılık mal satın almak yerine sitenizde araştırma yapmak isteyenlere ihtiyaç duydukları bilgilere daha kolay ulaşmaları için imkan tanıyan özel bir veritabanı mimarisi sunabilirsiniz.

Bilgiye Kolay Ulaşılıyor Mu?

Yönlendirmenin açık ve net olması Internet projenizin başarısı için belirleyici olabilir. Sitenizin tasarım ve işlevselliği harika olabilir ve tamamen kurumsal kimliğinizi yansıtabilir, ancak kullanıcı nereye nasıl ulaşacağını bir iki deneme ile bulamadığı takdirde, aynı siteye bir kez daha girmeyecektir. Unutmayın ki, sitenizin başarısının tek ölçütü ne kadar kişinin ‘Sık Kullanılanlar’ listesine kaydedildiğidir. Bu konuda kendinizi değil, sitenizi sizin kadar derinlemesine tanımayan, tanımak zorunda olmayan amatörleri esas almalısınız.

Siteme Nasıl İlgi Uyandırabilirim?

Sitenizin geliştirilmesi aşamasında başarılı olduğunuza inandınız. Hazırlanan site sizi tatmin de etti, ama iş burada bitmiyor. Aksine başlıyor bile denebilir, çünkü Internet kullanıcısı bir televizyon seyircisi gibi pasif değil. Nereye, hangi siteye gireceğine kendisi karar veriyor. Dolayısı ile kullanıcıyı sitenize girmeye ikna etmek, hatta sitenizin varlığından haberdar etmek, onda bu ihtiyacı uyandırmak da sizin göreviniz. Çalışacağınız partnerinizi seçerken kendisinden bu konuda da referans istemeniz gerekir. Hazırlanan en iyi sayfa bile gerekli tanıtım yapılamadığı takdirde, atıl kalabilir.

Dahili Tanıtım

Firma bünyesindeki dahili organizasyonun tanıtım faaliyeti konusundaki gücü nedense ihmal edilir. Oysa bu da çok güçlü bir potansiyeldir, çünkü Internet ortamı ve reklam adeta bir pinpon topu gibidir. Birisi beğendiği bir siteyi bir diğerine bildirir ve çarptıkça hızlanan toplar gibi bir anda hiç ummadığınız yerlerden hit almaya başlarsınız. Özellikle intranet kullanımını yaygınlaştırmak için bazı haberleşmeleri bu kanala kaydırmak anlamlı olabilir. Bu hem kağıttan tasarruf sağlayacak, hem de ilgi uyandıracaktır. Projeniz dahili değil harici kaynaklara yönelik bile olsa, en iyi reklamcısı yine kendi çalışanlarınız olacaktır. Bu anlamda çalışanlarınız kartvizitlerine web ve e-mail adreslerinin yazılmasını, yazdırılmasını da teşvik etmelisiniz.

Internet Dışı Kampanyalar

Sayfanızın tanıtımının başarılı olması için Internet ortamında ve Internet dışı klasik reklam medyalarında yapılacak çalışmaların başarılı şekilde koordinasyonu gerekir. Koordinasyon aynı zamanda televizyon, radyo ve basında yürüteceğiniz kampanyanın da eşzamanlı olarak gündeme getirilmesini zorunlu kılar. Aynı amaca farklı silahlarla vurulması masrafları azaltacağı gibi sinerji etkisi de oluşturur, bu ise daha az masraf, daha çok potansiyel müşteri demektir. Internet ortamındaki faaliyetlerinizi Internet dışı mecralarla da tanıtmak için çalışacağınız partnerin geniş bir deneyime sahip olmasını zorunlu kılar. Bu anlamda çalıştığınız reklam ajansından da destek alabilirsiniz.

Internet Ortamında Pazarlama ve Promosyon

Internet ortamında yapılan reklamın en büyük avantajı arzulanan hedef kitleye erişme imkanı sağlamasıdır. Örneğin televizyonda veya basında çok genel bir kitleye hitap edersiniz ve gerçekten ürününüze ilgi duyan kişiler reklamınıza dikkat ederler. Oysa sanal sitenize giren kullanıcıların hepsi zaten baştan ilgilidirler, fakat bu ilgiyi canlı ve sürekli halde tutmak sizin, daha da doğrusu çalıştığınız kurumun işidir. İster farklı sitelere banner/ çubuk-reklam verin, ister entellektüel yanı ağır basan tartışma forumlarına sponsor olun yapacağınız çalışmaların tümü belirli noktalara odaklanmalı ve tek bir hedefe yönlendirmelidir. Klasik reklam medyalarından farklı olarak Internet promosyon alanında önünüze inanılmaz ufuklar açar. Bunların her birinin yararları farklıdır. Örneğin bazı kullanıcılarını yaptıkları işlemlere veya e-mail listelerine sponsorluk yapabilirsiniz. Böylece çok farklı ilgi adacıklarına ulaşabilirsiniz.

PROJE NE KADAR SÜRECEK?

Projenin ne kadar süreceği her şeyden önce çapına bağlı. Kapsam ne kadar geniş olursa, alacağı süre de o derece uzayacaktır.

Ancak asla geçerliliğini yitirmeyen bir kuralı göz önünde bulundurmakta yarar var. Projeye ne kadar erken başlanırsa, o kadar erken biter. Dolayısı ile zaman sizin için ne kadar değerli ise, o kadar erken başlamanızda gerek var.

Projeyi en fazla geciktiren faktör ise sizin zaman içerisinde fikir değiştirmenizdir. Strateji konusunda yapacağınız fikir değişikliği yeniden başa dönmenize ve gereksiz yere vakit kaybetmenize yol açacaktır. Bunun için başlangıç aşamasının uzaması sizi üzmesin, iyi bir başlangıç işi hızlandırmada en temel faktörlerden birisidir.

Site geliştirilmesinde izlenecek yol

Teknoloji partnerinizin sizi tanıması kadar sizin de onun sayfa hazırlama ve hazırlanan sayfayı uygulamaya koymada izlediği yöntemi, metodolojiyi tanımanız gerekir. Farklı geliştirme aşamalarında gereken kişi ve bölümlere kolayca ulaşabilme, ufak ama anlamlı yönlendirmeler yapmak hem sizin, hem de teknoloji partnerinizin işini kolaylaştıracaktır. Her ne kadar farklı firmalar birbirinden farklı yöntemler izleseler de, aşağıdaki aşamalar izlenecek yöntem konusunda ortak noktaları vurgulamaktadır.

Hazırlık Dönemi

Geliştirme sürecinde hazırlık en önemli aşamalardan birisidir. İyi bir hazırlık dönemi sizi gereksiz işlemlerden korumak için birebirdir. Bu aşamanın ihmal edilmesinin faturasını ileride çok ağır biçimde ödeyebilirsiniz. Öte yandan bu sürenin fazla uzaması da taraflarda projenin hiç yürümediği izlenimini uyandırır. Öyle ise bir ölçüsü olmalı. Bu anlamda hazırlık süresine projenin dörtte biri kadar bir süre ayrılabilir. Bu süre zarfında öncelikler, uygulama ve işleyiş ile ilgili beklentiler, genel mimarı yapı ve her şeyden önemlisi başarının ölçütleri belirlenmelidir. Başarı mutlaka bir takım objektif kriterler doğrultusunda ifade edilmelidir. Hatta, daha önce sözünü ettiğimiz performansa bağlı ödeme doğrudan başarıya ve başarının gerçekleşme yüzdesine bağlanabilir. Böylece her iki taraf için de kabul edilebilir bir çözüme ulaşılır. İşe başlamak, bir ön önce kafanızdaki tasarımı ekranda görmek için sabırsızlansanız bile bu aşama asla aceleye getirilmemelidir.

Tasarım

Her iki taraf birbirini tanıdıktan ve gereken hazırlık aşamasını geçirdikten sonra tasarım aşamasına geçilebilir. Tasarım, kullanıcının karşılaşacağı ara-yüzün hazırlanmasıdır. Bu nedenle de projenin adeta can damarıdır. İyi bir ara-yüz büyük tecrübe gerektirir. Ara-yüz oluşmaya başladığında, çok farklı açılardan değerlendirilmeli ve mutlaka, ama mutlaka test edilmelidir. Siteye çok farklı noktalardan girmeyi ve hiç beklenmedik noktalardan size tamamen anlamsız gelebilecek konumlara ulaşmayı denemelisiniz. En büyük hatalar ancak bu şekilde yakalanır ve olası hataları gidermek bu aşamada çok daha kolaydır.

Üretim

Üretim aşamasında teknoloji partneriniz gerekli grafikleri çizdirecek, metni hazırlayacak ve uygulamanın kodlarını yazacaktır. En son aşamada ise tüm bunları entegre ederek sistemin çalışıp çalışmadığını denetleyecektir. Bu aşamada firma bünyesindeki bilgi-işlem uzmanınız veya proje koordinatörünüzün ile partnerinizin entegrasyonu gerekecektir. Bilgi-işlem uzmanınızın şirkette yapması gereken acil işleri olabilir, ancak bu aşamada kendisine biraz özgürlük tanımanızda yarar var. Bu aşamada yapılacak karşılıklı ziyaretler her iki tarafın da işini kolaylaştıracaktır. Bu aşamada da kurulan bağlantıların test edilmesi, gözden geçirilmesi ve ihtiyaca göre yeniden gözden geçirilmesi gerekir.

Sayfanın Yayınlanması

Sayfanın yayınlanması bazen beklenildiği kadar kolay ve sorunsuz olmayabilir. Pazarlama ve halkla ilişkiler konusunda etkin çaba sarf etmeniz ve bunları birbirleri ile koordine etmeniz sayfanızın başarısı ve istenen sonucu vermesi açısından zorunludur. Partnerinizi değerlendirmede bu konuya da büyük önem vermelisiniz. Bu bağlamda başkalarının yaşadığı kötü tecrübelerden yararlanmak en ucuz yöntemdir.

Üretim Aşaması İle İlgili Ek İşlemler

Sayfanızın tasarımı mükemmel. Beklediğinizden de öte ziyaretçi, yani hit alıyorsunuz. Nazar değmesin, ama iş burada bitmiyor. Yeniden başa dönmek gerekebilir. Korkmayın, bu sefer yapmanız gerekenler başlangıç aşamasına göre oldukça kolay.

İçerik Yönetimi

Internet ortamına aktardığınız bilgilerin güncellenmesi şart. İki yıl önceki bilanço bilgileriniz yatırımcılar için bir hakaret niteliği taşıyabilir. Ya da arttırdığınız satışların hala eski rakamları yansıtması sizi üzebilir. Fiyat değişiklikleri, basın bültenleri ve aradığınız elemanlar bu anlamda sürekli güncellenmesi gereken noktalar. Herhalde yeni işe aldığınız bir genel müdür yardımcısı pozisyonu için olumsuz yanıt vermek zorunda kalacağınız telefonlar almak istemezsiniz.

Bilgi Transferi

Projenizi güncellemek için bilgi akışına ihtiyaç duyacaksınız. Bu bilgileri firma içinden sağlayacaksınız. Ancak hangi bilgilerin nasıl yenileneceği konusunda firma çalışanlarınızın eğitilmesi gerekebilir. Kendi yüklerini hafifletmek açısından bir çok firma buna gönüllü olarak soyunacaktır.

Yeniden Tasarım

Yeni teknolojiler, geliştirilen yeni programlar aynı içeriği daha sade bir şekilde vermenizi sağlayabilir. Ya da sizin geliştireceğiniz yeni ürünler, marka imajı, belki de bir ilkbahar temizliği ihtiyacı daha önce yeterince içinize sinmemiş noktaların yeniden tasarlanmasını gerektirebilir. Elbette başlangıçta siteniz ne kadar iyi tasarlanmışsa, yeniden tasarım ihtiyacı o oranda azalacaktır.

NE KADAR ÖDEME YAPMAM GEREKECEK?

Bu soruya kesin bir yanıt vermek oldukça zor. Bu sorunun yanıtını verebilmek için bazı noktaların açığa kavuşturulması gerekiyor.

Projenizden bekledikleriniz, sitenizin nerede host edileceği/barındırılacağı ve kime hitap edeceğine bağlı olarak projeniz Dolar bazında birkaç hane ile çok sıfırlı rakamlar arasında değişebilir.Elektronik ticarete izin veren sitelerin hazırlanması için yapılan harcamaların tahmini olarak yarım milyon dolara yaklaştığı tahmin edilmektedir.

Buna yazılım kadar donanım, araştırma, güncelleme ve her tür danışmanlığın dahil olduğunu vurgulamak gerekir. Bu alt yapının bir kısmına sahip olmanız yapacağınız yatırımı azaltacaktır, fakat gene de bunun hatırı sayılır bir miktar olduğunu vurgulamakta yarar görmekteyiz.

Bu bağlamda çalışacağınız teknoloji partnerini seçmede yapılacak yatırım önemli bir kriterdir. Çok basit de gelse, çeyrek milyon dolarlık bir projeye girerken size ayak uydurabilecek bir partner seçmenizde yarar vardır. Sizin vereceğiniz avans ile ayakta durmaya çalışan bir ajans sizden onay gelmeden yatırım yapamayacağı için kendi ödemelerinde zorlanacaktır. Dolayısı ile ödeme yapamadığı için hizmet alamayacak ve yine sizin işinizi aksatacaktır.

Buna karşılık milyon dolarlık projelere imza atmaya alışkın bir şirkete çeyrek milyon dolarlık bir proje ile gittiğinizde, gereken ilgiyi göremeyebilirsiniz.

ÇÖZÜM ORTAĞIMI NASIL DEĞERLENDİREBİLİRİM?

Dünya çapında Internet ile ilgili hizmet veren yaklaşık 10.000 firma bulunduğu tahmin edilmekte. Arz bu kadar geniş olduğuna göre talebinizi karşılamakta zorlanmayacaksınız, demektir. Ancak hepsinin iyi ve kötü yanlarını, avantaj ve dezavantajlarını saydık. İyi, ama bunların her birisini nasıl değerlendireceksiniz?

Destek Kapasitesi

Kendi şirketinizin pazarlama departmanından memnunsunuz, hatta kendi bünyenizde bir Internet birimi de kurdunuz. Ancak gene de dışarıdan desteğe ihtiyaç duyuyorsunuz. Çalıştığınız partnerinizi değerlendirmede en önemli kriter, size verdiği destek olmalı. İhtiyaç duyduğunuz anda ve gerektiği şekilde alınan bir destek.

Dikey Uzmanlık

Benchmarking, yani sizinle aynı kulvarda koşan firmaları yakından tanımak, kulağa gayet hoş gelen ifadesi ile onların yanlışlarından ders almak son zamanların moda kavramı. Doğrudan “ben benchmarking için geldim” diyene kimse “aman, buyurun” demeyecektir. Öte yandan dolaylı bir benchmarking niye olmasın? Klasik reklamcılıkta kimse rakip firma ile çalışan reklam ajansına iş vermez. Zaten doğrusu da bu. Oysa Internet ortamı biraz farklı. Siz sanal ortamda bilet pazarlamayı planlayan bir havayolu şirketinin işletmecisisiniz. Size teklif veren firmalardan birisi de önceden sanal ortamda tur pazarlayan bir seyahat acentasının sayfasını tasarlamış. Eğitim ve zaman konusunda sağlayacağınız tasarrufu düşünebiliyor musunuz?

Firma Kültürü

Bir firmayı değerlendirmede kişisel izleniminiz önemli. Çalışanların memnuniyeti, firma kültürü, iş felsefesi artık iş hayatında belirleyici faktörler. Bu nedenle işi vermeden önce gidip bir çaylarını içmekte yarar var.

Vaktinde yetiştirme

Patologlar her şeyi bilirler, ama biraz geç. Tasarımı gayet güzel, ancak sezon açılışından beş gün sonra teslim edilen bir projeye para öder misiniz? Ödememek, ödemek zorunda kalmamak için de zaman konusunda kesin kriterler, daha doğrusu yaptırımlar getirmeniz şart. Zamanında teslim iyi projenin ‘olmazsa, olmaz’ koşulu haline getirilmeli. Ancak bu da yeterli değil, geç teslim mutlaka bir yaptırıma bağlanmalıdır.

Marka Oluşturma

Başlangıçta kimse Internetin marka oluşturma konusunda anlamlı bir medya oluşturacağını düşünememişti, oysa giderek çok sayıda şirket pazarlama stratejisine Interneti de dahil etmekte.

Yatırımın Geri Dönüşü

Internetin henüz emekleme aşamasında olduğu dönemlerde herkes geleceğe yatırım yapıyordu. Kimse yaptığı yatırımın kısa sürede geri dönüşünü beklemiyordu, ancak yeni bin yılla birlikte Internet konusunda yaptığı yatırımı fazlasıyla geri alan şirketlerin sayısı da artmaya başladı. Bu anlamda bir işletmeci gözü ile Internet de yapılan yatırımın sağladığı getiri ile değerlendirilebilir.

Hedef Kitle Tanımı

Hedefinizi ne kadar iyi tanımlarsanız vurmanız da o derece kolay olur. Bu nedenle hedef kitle tanımı ile ilgili farklı yaklaşımları değerlendirerek her bir hedef kitle için ayrı bir mesaj hazırlayabilirsiniz. Zaten Internetin üstün yanı da budur. Teknoloji partnerinizin iş organizasyonu ve araştırma bölümü bu konuda size yardımcı olacaktır.

Global Erişim

Internetin uluslararası konumu sayfalarınızın dünyanın her yerindeki bilgisayar sahiplerine açık olması demek. Ancak bu her zaman uluslararası başarı anlamına gelmiyor, bir çok şirket bu konuda kötü bir deneyim yaşadı. O nedenle de bu şirketler, global düşünüp yerel uygulamayı öğrendiler.

Web sitem, hedef kitlem ile aramızdaki köprü

Başarılı bir site her bir hedef kitle grubu ile bire bir on-line ilişki demek. Bu nedenle hedef kitlenin alt gruplara ayrılması önemli. Hedef kitleniz kitlesel tüketicileriniz, iş ortaklarınız, tedarikçileriniz, çözüm ortaklarınız, aradığınız yeni elemanlar veya bunların hepsi olabilir. Ama öte yandan bunların hepsine aynı anda hitap edemezsiniz. Çözüm ortağınızın da daha iyi bir çözüm üretmek için anlaması gereken nokta, daha etkin bir işletmeciliğin anahtarının satış bölümü, müşteri ilişkileri ve dahili işleyişin mükemmelleştirilmesi ve üretilen çözümün Internet projesine de yansıması gerektiğidir.

Strateji

Uzun yıllar yatırım yaparak bir marka oluşturdunuz. Bu yatırımdan gereken sonucu alabilmek için çözüm ortağınızın marka konusundaki vazgeçilmezlerinizi, önceliklerinizi ve uzun vadeli planlarınızı kavraması kaçınılmaz. Markanızın hedef kitlesi, demografik yapısı, davranış alışkanlıkları gibi konularda sizin yapacağınız rehberlik yanlış konseptlere dayalı çalışmaları önleyecek ve bu anlamda zamandan tasarruf sağlayacaktır. Bu konudaki materyalinizi çözüm ortağınıza sunmaktan çekinmeyin.

Pazarlama

Sizi siz yapan müşterileriniz ve çözüm ortaklarınızla daha iyi bir iletişim açısından geliştirilecek proje, bire bir ilişkiden çok bire-çok ilişkiyi de göz önünde bulundurmalıdır. Tüketiciye yönelik bir sitede en çok yatırım yapılan nokta, tüketicinin ilgisinin uyandırılması ve daha sonra da uyandırılan bu ilginin canlı tutulmasına yöneliktir. Dahili siteler, yani intranet ile doğrudan iş ortaklarınıza (business-to –business) yönelik extranet konusunda beklentiler ise çok daha farklıdır. Hepsinin ortak noktası ise tanıtım için çaba sarf edilmesi gerektiğidir. Bu nedenle sizinle aynı kulvarda koşan şirketlerin kullandığı medya ve pazarlama stratejisini yakından takip etmenizde yarar vardır.

Yaratıcılık

Hızlı bir erişim, Internet ortamında başarının anahtarı, fakat erişimdeki hız kadar akılda kalıcılık da önemli. Bunu sağlamanın yöntemleri oldukça farklı. Hazırlanacak düğme ve yönlendirme elemanlarının hiçbir ek açıklamaya bırakmaması önemli. Kullanıcı, ne yapması gerektiğini kolaylıkla tahmin edebilmeli. Bekleme konusunda ise sabrı zorlanmamalı. Gayet güzel hazırlanmış, ancak yüklenmesi bir dakikadan uzun zaman alan bir animasyonu izletme şansınız oldukça kısıtlıdır. Demek ki, yaratıcılığın sınırı da, kullanıcının sabrı. Bu nedenle sitenizi hazırlattıktan sonra konuya yabancı kişilerden sitenizi ziyaret edip eleştiride bulunmalarını istemeniz gerekiyor. Eleştirileri ne kadar amatör olursa, sizin için o kadar iyi, çünkü sitenizin hiçbir ziyaretçisi sizin kadar profesyonel olmak zorunda değil.

Teknoloji

Teknoloji partneriniz, size özel bilgilerin toplanması ve kullanıma sunulması konusunda zengin bir fikir arşivi ile karşınıza çıkacaktır. Üstelik bunların her birinin ek maliyeti dudaklarınızı uçuklatacak boyutlardadır. Bunların hepsine yatırım yapmanız nerede ise imkansız. Önemli olan kime nasıl hitap edileceğidir. Bu anlamda tüketici segmentasyonu, yani farklı tüketici alt gruplarının oluşturulması yaptığınız yatırımın geri dönüş hızını arttıracaktır. Kişisellik konusunda çözüm önerisi getiren, farklı programlar sunan şirketlerin sayısı oldukça fazladır. Bunların bazıları olgunlaşmıştır, bazılarının ise henüz ham olduğunu siz de fark edersiniz. Dolayısı ile bu konuya girmeden önce ürününü satın alacağınız şirketlerden referans istemenizde yarar vardır.

Satış Tekniği

Sayfanıza bir kez gelen ziyaretçileri yeniden sayfanıza girmeye teşvik eden en önemli nokta, bireysel ihtiyaçlarına verdiğiniz yanıttır. Kullanıcının etkinlik alanı ve bireyselliği konusunda elde edeceğiniz bilgiler bu anlamda işinizi son derece kolaylaştıracaktır. Elektronik ticaret sizin için şu anda veya ileride önemli bir kriter ise, teknoloji partnerinizden de aynı şeyi beklemelisiniz. Hazırladığı içerik, satışa yönelik ilgisi ve sunulan on-line bilgilerin mevcut yasal çerçeve ile entegrasyonu bu anlamda temel verilerdir. Elektronik ortamdaki ödemelerin ifası ve bu konudaki yasal prosedür genellikle ihmal edilir, ama bu konuda hükümetlerin de bazı girişimlerinin olduğunu bilmenizde yarar görüyoruz.

Veri Entegrasyonu

Oluşturduğunuz müşteri veritabanı ile Internetten gelen talepler arasında bağlantı kurmakta zorlanabilirsiniz. Bu veritabanları arasındaki ilişkiyi kurmak, aynı verileri farklı yerlerde kullanabilmek çözüm ortağınızın rutin haline getirdiği bir işlem olmalıdır. Kimse, sizden Amerika’yı yeniden keşfetmenizi beklememeli.

Müşteri Destek Gereçleri

Müşteri hizmetlerinin klasik pazarlamada önemi ortada. Bireyselliğin ön planda olduğu etkileşimli pazarlamada ise önemi birkaç kez daha fazla. Sitenizi ister son tüketiciye, ister bir tedarikçiye veya dahili personelinize yönelik olarak hazırlayın, yöneltilen soruya ne kadar çabuk yanıt verirseniz, karşılaşacağınız müşteri tepkisi de o derece olumlu olacaktır. Vereceğiniz hızlı bir yanıt sadece ilgi duyan bir bireyi sadık bir müşteri veya uzun vadeli işbirliği yapabileceğiniz bir partnere dönüştürecektir. Müşteri hizmetleri konusunda otomasyon hizmeti veren yazılım ve süreçler piyasada son derece yaygın. Daha önce vurguladığımız gibi kendi içerisinde olgunlaşmış yazılım kadar, çözüm ortağınızın bu yazılıma aşina olması da önemli. Çözüm ortağınızın tanımadığı, öğrenmek ve size de öğretmek zorunda olduğu bir yazılım, zaman ve para kaybı demek. Üstelik işe yarayacağının da garantisi yok. Bu nedenle otomatik bir elektronik posta yanıtlama yazılımı edinmeden önce çözüm ortağınıza danışmanız önemli bir tasarruf sağlayabilir. Bu bağlamda, bilgisayarlı telefon hizmetlerinden yararlanan çağrı merkeziniz ile elektronik posta alanındaki veri entegrasyonu sizin için önemli bir imaj hamlesi anlamına gelebilir.

KİMİNLE ÇALIŞABİLİRİM, EN UYGUNU KİM?

Birlikte çalışmanız gerekenlere şöyle bir göz atalım...

WEB TASARIMCISI

Web tasarımcıları Internetin gelişmesine paralel olarak bu konuya ilgi duyan grafikerler arasından gelişti. Önemli kısmı güzel sanatlar veya benzeri eğitime sahip bu kişiler gelişen bilgisayar teknolojisini takip eden kişiler olarak ilk dönemlerde önemli hizmetler verdiler. Estetik ve yaratıcılık konusundaki çabaları ise gerçekten takdirle vurgulanmalı, ancak eksik olan nokta teknik uzmanlık. Diğer bir deyişle, tasarım harika, ama işlevsellik biraz arka-planda.

Avantajları Kurumsal kimliğiniz önemli. Internet sayfanızı adeta bir prestij reklamı gibi görüyorsunuz. Bu anlamda kurumsal kimliğinizi oluşturan tasarımın, örneğin renklerin, ve logonuzun mutlaka klasik reklamlarınızda olduğu gibi ekrana yansımasını arzuluyorsunuz. O zaman doğru partneri buldunuz demektir.

Dezavantajı İyi bir tasarımcı, iyi bir grafiker, işin tekniği konusunda yetersiz kalabilir. Hazırladığı sayfa belki estetik açıdan kusursuz olabilir, ama teknik açıdan yeterli olmayabilir. Ayrıca marka oluşturma ve pazarlama stratejisi konusunda da grafikerin eksiklerini tamamlamak size düşecektir.

SİSTEM UZMANI

Şirketinizde çalıştırdığınız bilgi-işlem uzmanı adeta sağ kolunuz, ancak yetersiz kaldığı durumlar olmuyor mu? Oluyor ve donanım konusunda dışarıdan destek alıyorsunuz. Aynı olgu Internet ortamı için de geçerli. Bu işin tekniği konusunda da uzmanlaşmış bireyler ve firmalar mevcut. Genellikle mühendis kökenli kuruculara sahip bu firmalar büyük projelerde danışmanlık yaparlar. Uzmanlık alanlarında gayet iyidirler, fakat tasarımın arka-planda kaldığını söylemek pek de haksızlık sayılmaz.

Avantajları Veritabanı kurulması ve kurulan veritabanının desteklenmesi ön planda olduğu sürece, sistem uzmanları sizin için gayet uygun. Ayrıca sayfanıza işlevsellik katılması gerektiğinde de uzmanlıklarından yararlanabilirsiniz.

Dezavantajı Paketin içeriğini hazırlamak onların işi, ama işi iyi paketledikleri pek söylenemez. Estetik açıdan yapılanı tamamlatmayı göze aldığınız takdirde, öncelik verebilirsiniz. Ama bir başkasının hazırladığı içeriği paketlemek bazı grafikerlerin hoşuna gitmeyebilir. O zaman iş size düşüyor. Her ikisinin de gerekli olduğuna inandığınız iki uzmanı koordine etmek sizin göreviniz.

REKLAM AJANSI

Çalıştığınız reklam ajansından memnunsunuz. Ajans, kurumsal kimliğinizi tanıyor, biliyor, hatta belki kurumsal kimliğinizi de bu ajans geliştirdi. Bilgisayar donanımları gayet iyi, teknolojiyi yakından takip ediyorlar. Interneti de sonuçta bir reklam aracı, bir medya olarak düşündüğünüzde neden bu konuda da onlarla çalışmaya devam etmeyesiniz?

Avantajları Ajansın firmanız adına geliştirdiği söylemi Internet ortamına taşıması daha da kolay olabilir. Marka ve hedefler konusunda oluşmuş mutabakat, uzun süreli bir işbirliği için verimli bir ortam. Özellikle de firmaların birbirini tanıması için gereken flört dönemi hiç yaşanmayabilir.

Dezavantajı Reklamcıların en büyük zaafları kitlesel reklama olan bağlılıklarıdır. Bu nedenle de Internetin sağladığı bireyselliğe ayak uydurmakta, daha doğrusu bunu ciddiye almakta bile zorlanırlar. Internetin adeta anahtarı olan karşılıklı etkileşim, yani iki yönlü iletişim reklamcılar için yeni bir kavramdır. Pasif mesaj alıcıya alıştıkları için faresi ile bilgisayar ekranına hükmeden tüketiciye mesaj ulaştırmakta zorlanırlar. Ayrıca işin teknolojisi konusunda da desteğe ihtiyaç duyarlar. Bu ise hem ek masraf, hem de yorucu bir koordinasyon çalışması gerektirir.

P.I.S. ŞİRKETLERİ
(PROFESYONEL INTERNET HİZMETİ VEREN ŞİRKETLER)

Tüm P.I.S. şirketleri son birkaç yılın ürünü. Internetin anahtarı etkileşim olduğu için, bu firmalar da kendilerini etkileşimli hizmetler konusunda uzman olarak tanımlamaktalar. Bu firmalar, ihtiyaç duyulan farklı uzmanlık alanlarına sahip elemanları bünyelerinde istihdam ederek sizi koordinasyon işleminin eziyetinden kurtarmaktalar. Birbirlerini tanıyan, birbirlerini bütünleyen uzmanlarla bir arada çalışmak büyük ayrıcalık. Dolayısı ile ne estetik adına teknolojiden, ne de işlevsellik adına kurumsal kimliğinizden taviz vermek zorunda değilsiniz.

Avantajları Internet teknolojisine paralel olarak gelişen P.I.S. şirketleri Internet projeniz için ideal partnerler. Gerek marka tasarımı, gerekse sistem entegrasyonu konusunda rahatlıkla güvenebilirsiniz. Teknolojiyi takip edip bunu hayata geçirme anlamında başarılı, hatta piyasayı belirleyici/trend-setter oldukları bile söylenebilir. Her teknoloji kendi uzmanlarını beraberinde geliştirir. Bu televizyon reklamlarında da böyle olmuştu, Internet alanında da böyle olacak. Geleceğin en önemli reklam medyası Internet olacağına göre, başından itibaren teknolojiye ve bu teknolojinin uzmanlarına yatırım yapmakta yarar var. Ayrıca tüm hizmetler için tek bir kaynakla çalışmak da en iyisi.

Dezavantajı Kendi içerisinde bütünlüğü, bütünselliği yakalamış bir P.I.S. şirketi bulmak kolay değil. Aynı deneyimi reklam ajansı seçiminde de yaşadınız ve bu seçimin zorluğunu biliyorsunuz. Firmanın kurucularının kökenine, biraz da gelişimine bağlı olarak ya grafikerlik, reklamcılık veya mühendislik ön planda olabilir. Tabii reklamcılar için saydığımız dezavantaj tam tersi biçimde, bu tür şirketler için de geçerli. Bire bir reklam konusunda uzmanlaşmış bir ajansın klasik reklam alanında uzman olmasını bekleyemezsiniz. Yani on-line reklamınızı gayet iyi hazırlayan ajans, sayfanızın klasik ortamlarda duyurulmasında amatör kalabilir.

Web Sitesi yaptırırken aklınıza takılan sorular ve cevapları

Internetin günümüz ve gelecek açısından önemini kavradığınıza inanıyorsunuz ve çağın gerisinde kalmamak için Internet konusunda yatırım yapmaya karar verdiniz. Bunun için ne kadar masraf gerektiğini kafanızda olgunlaştırmanız gerekecek. Danıştığınız muhasebe müdürünün ilk tepkisi, üniversitede okuyan yeğeninin bu konuyu çok ucuza halledebileceğidir. Sevinirsiniz.

Bir anda önünden geçtiğiniz Internet Cafe’nin vitrinindeki yazı gelir aklınıza: “Ucuza Internet sayfası hazırlanır!” Neden olmasın? Genç delikanlı büyük bir gayretle işe koyulur. Ancak derslerinden ayırdığı süre içerisinde hazırladığı çalışma sizin için tam bir hayal kırıklığıdır. Renkler birbirine uyumsuzdur, grafik tasarımı özensizdir ve kurumsal kimliğinizin hiç de dikkate alınmadığını görürsünüz. Delikanlının ücreti ödenir, ama çalışması yanlış bir yatırım olarak rafa kalkar.

Aynı girişimin değişik bir versiyonu ise şirket içerisindeki bir bilgisayar meraklısının bu işe soyunmasıdır. Ancak sonuç yine de farksızdır. Bu işe gerçekten inandığınız için peşini bırakmamaya kararlısınız. Öyle ise bir ihtimal daha var. O da bu işi bilen birisini şirketinizde istihdam etmek. Bir profesyonelin istediği miktarı duyduğunuzda, bunu otomatik olarak kafanızda 12, hatta 15 ile çarpıp yüzde 20 ila 25 ekleyeceksiniz. Rakam kafanızda belirdiğinde ise bu işten vazgeçeceksiniz.

En iyisi bu işi profesyonellere bırakmak. Nasıl reklam işini profesyoneline bırakmak en iyi çözüm ise, geleceğin reklamı olan Interneti de ehline vermek en iyisi. Aslında biraz benchmarking, sizinle aynı kulvarda koşan şirketlerin yaptıklarını gözlemlemek sizi bu hüsranı yaşamaktan alıkoyabilir. Bu hüsranı yaşadınız veya yaşamadınız.

Pekiyi, ama bu işin profesyoneli kim?
Internet, gelişimine paralel olarak kendi uzmanlarını da beraberinde geliştirdi. Bu uzmanları dört ana kategoride toplamak mümkün. Her birinin kendilerine özel avantajları ve dezavantajları mevcut. Bu uzman kategorilerinden hangisini tercih edeceğiniz, Internet ortamında hangi sonucu almak isteyeceğinize bağlı, dolayısı ile önce hangi hedefe ulaşmak istediğiniz konusunda kafanızda bir netlik oluşmalı. Bu netliğe kavuşmak her zaman kolay olmayabilir. Hatta ihtiyaçlarınız, beklentileriniz zaman içerisinde önemli değişiklikler gösterebilir. İyi bir danışman önünüze yeni ufuklar açabilir. Bu ise uzun vadeli bir işbirliği demektir. Zaten bu işin sırrı da, uzun vadeli işbirliğinde.

Size bir kez işinizi yapıp daha sonra ilişkinizi keseceğiniz bir şirket yerine sizinle uzun süreli bir işbirliğine girecek, sizi yarı yolda bırakmayacak bir yoldaş gerekiyor. Modern işletmecilikte bu tür şirketlerin tanımı: teknoloji partneri

Kimlerle çalışabileceğinize şöyle bir göz atalım...

Türkçe İçerik

Türkçe'nin internette yerini alması

İnternetin faydalı mı, zararlı mı? tartışmalarının hiç kimseye fayda getirmeyeceğini kabul ettik. Globalleşmenin konuşulduğu ve dünyanın küçük bir köy haline geldiği günümüzde internetin bu gelişmelerdeki rolü ve iletişimdeki sağladığı kolaylık, herkes tarafından kabul ediliyor artık.

Haberleşme aracı olarak kullandığımız internetin, reklam, pazarlama ve satış aracı olarak kullanılması ve de en önemlisi de faydasının zararından çok olabilmesi için öneminin çok iyi algılanması gerekmektedir. İnternetin kullanımı kişilere göre değişsede herkesin ortak bir sorunu var. Ve yazımızın asıl konusu da önemini vurgulamaya çalışacağım: Türkçe içerik sorunudur.

Mesleğiniz ne olursa olsun, internetinizi açtığınızda - yabancı dil bilmiyorsanız - konuşmayı bilmeyen çocuklar gibi sadece monitörü izlediğimiz gerçeğini kabul etmemiz gerek..

İnterneti faydalı hale getirebilmek için yapmak zorunda olduğumuz çalışma, zengin Türkçe içeriklere sahip sitelerin hazırlanması konusunda çalışmaların artırılması gerekir. Her branşta her meslekte ve az ya da çok önemli diye sınıflandırmaya girmeden mevcut tüm bilgileri internet ortamına taşımalıyız ki internet kullanan tüm insanlara faydalı hale gelsin.

Bilgisayarının ödev hazırlamak ya da araştırma yapmak için kullanan bir öğrenci, öğretmen, meslek erbabının birkaç faydalı bilgi için saatlerce internette sörf yaptığını düşünecek olursa belli bir zaman sonra artık -nasıl olsa istediğim bilgiyi bulamayacağım- düşüncesi hakim olmaya başlayacak ve internet sadece haber takip etmek için ya da vakit öldürmek için kullanılan bir araç olarak görülmeye başlayacaktır.

Türkçenin büyük bir coğrafyada kullanıldığı dünyamızda, dilimizin kullanımının yaygınlaşması ve yabancı diller tarafından dejenarasyonundan kurtulabilmesi için de internete bir an önce taşınması gerekmektedir. Her ne kadar software üretimcisi firmalar tarafından türkçe dil desteği görülmezlikten gelinsede biz varlığımızı kendi gayretlerimizle ortaya koymalıyız ve içerik zenginliği sayesinde Türkçenin internette de varlığını ve ağırlığını tüm dünyaya duyurmalıyız.

Henüz ilkokul çağında internetle tanışan, yabancı dil bilmeyen çocuklarımızın bilgisayar karşısına geçtiklerinde dilini bilmedikleri bir yabancı sitede karşılarına çıkabilecek bir buttonu tıklamalarıyla beyinlerinde silinmez izler bırakabilecekleri görüntülerle karşılaşma ihtimallerini de düşündüğümüzde dil konusunun ne kadar önemli olduğunu bir kez daha hatırlamış oluruz.

İnternetle bilgisayarın özdeşleştiği günümüzde bilgisayarı nasıl tartışamıyorsak interneti de artık tartışamayız. Henüz ilkokul 1 de okuyan öğrenciler bile çizgi film kahramanlarının isimlerinin sonuna .com ekleyerek o kahramanın web sitesine ulaşılabileceğini biliyorlar. Tüm bunları görmezden gelmek, ileride geri dönülmez bir yanlış olarak karşımıza çıkacaktır.

Yapılması gerekenler... herkes kendi mesleği ve birikimlerini, internet ortamına taşımalı ve yazılan kitaplar, dergiler, bitirme ödevleri, tezler, kütüphaneler ve yazalı olan herşeyin hiç vakit kaybedilmeden internet ortamına taşınması gerekmektedir.

İnternet artık chat ve haberleşme amaçlı kullanımının dışında da kullanılmak zorundadır. Ticari kazançları ve reklam konusundaki öneminden daha çok asıl üzerinde durulması gereken konu türkçe içerik konusudur. Eğitimin dahi e-eğitim şeklinde telaffuz edilmeye başlandığı günümüzde türkçe içerikli sitelerin az olması düşündürücü değil mi?

İnterneti kullanarak 1 günde kitap haline gelecek içeriklerin derlenmesi mümkün, bu şekilde kitap yazanlar bile var. İhtiyacınız olan bir konuda Türkçe araştırma yapmaya kalktığınızda günlerinizi harcasanız da birkaç sayfa sizi doyuracak bilgiye zor ulaşırsınız. Bu da "bir dirhem bal için bir ton odun yemeye benzeyecektir." Yorulmanız yanınıza kar kalacaktır. Herkes üzerine düşeni yapmalı ve Türkçe yi internette yaşatmalıyız.

Sayfaları tasarlamaya başlamadan önce

İyi bir tasarım bilgisi için eğitim almanın gerektiği ortadayken, buraya sıkıştırılmış bu bilgilerle çok başarılı olunamayacağı düşünülebilir. Doğrudur da... Ama yeterli olmasa da bilgiden kimseye zarar gelmez... Bir çoğunuzun bu bilgilere farkında olmasanız da sahip olduğunu düşünüyorum. Gereken bir kez daha gözden geçirmek, sorgulamak... Kolay gelsin...

Nasıl bir site yapmak istediğinize karar verin İlk ayrım, kişisel mi, yoksa bir firma için mi olduğunun belirlenmesidir. Site bir "imaj" oluşturur. Bakanlar, içerik kadar biçimden de etkilenerek sizi kafasında önceden oluşturduğu katogorilerden birine sokar. Bu durum kişisel siteler için çok önemli olmayabilir. Nedeni, tek bir kişinin "önemli" olmasında değil, Kişilerde birbirinden farklı bir çok eğilim olmasındadır. Yani çılgın bir müzik sitesi yaparsanız, kimse sizin "sadece" çılgın bir müsizyen olduğunuzu düşünmez. Bilirler ki aslında bir çok yönünüz daha vardır. Ama firma siteleri için durum biraz daha farklıdır. Onlar "oturmuş" ve "kesin bir kişilik" sergilemek zorundadırlar... Bu durumda, sitesini hazırlayacağınız firmanın: sizin üzerinizdeki imajını firma sahiplerinin gözündeki imajı başkalarına ulaştırmaya çalıştığınız imajı oturup düşünmeniz gerekir. Kim için yapmak istediğinizi net olarak belirleyin. Net ortamında herkes sizi ziyaret edebilse de, bir firma için site hazırlıyorsanız, müşteri/izleyici kitlesinin ortak noktalarını belirlemeniz, kime sesleneceğinize karar vermeniz gerekir. Bu durumu örnekleyelim: Çok özel ve çok pahalı bir şey üreten bir firmanın sitesi ise, (takı tasarımı yapan ve her birinden sadece bir tane üreten bir sanatçı diyelim) size ulaşacak müşteriler, iyi bilgisayarları, daha iyi bağlantıları olanlanlardır. Konu ile öyle ilgilidirler ki, bir jpeg resmin gelmesini dakikalarca bekleyebilirler... Türkçenin kullanımı olmazsa olmaz bir koşuldur ama elektronik aletler için metal kutu üreten bir firmanın sitesinde sizi rahatsız etmeyen bir cümle kuruluşu, edebiyat dergisi iddiasındaki bir sitede gözünüze batar. Bu sitede yazdıklarınızı 40 kez gözden geçirmeniz gerekir. Fenerbahçe için bir site hazırlıyorsanız, sarı lacivert uygun mu diye düşünmenizin anlamı yoktur, gelenler zaten başka renk görmek istemez... Alışveriş sitesinde ise herkesin zamanı değerlidir. Kimsenin sizin onmouseover show'unuzu izlemeye niyeti yoktur... Kullanacağınız yazı ve resimleri hazırlayın Tasarımın temelinde konuya hakim olmak yatar. İlk yapacağınız işin yazı ve resimleri toparlamak olmasının nedeni, sadece kullanacağınız malzemenin elinizin altında olması değildir. Bunları toplarken, konuya hakimiyetiniz artar, aklınızdan farklı tasarım biçimleri geçer ve en sona kalan genel olarak en iyisidir... Biçimle (yani tasarımla) içeriğin (yani elinizdeki malzemenin ve ne anlatmak istediğinizin) yakın ilişkisi vardır. Sadece 3-4 resim kullanacağınız bir sitenin görsel yapısı ile 30-40 resim kullanmak zorunda olduğunuz sitenin yapısı farklılık gösterir. Kullanacaklarınızı baştan hazırlarsanız, ne yapacağınıza daha kolay karar verebilirsiniz. Site haritası çıkarın Site haritası, herşey bittikten sonra, gelen net gezginlerinin siteninin içeriğine hızla göz atmalarına yarar... Onların işini kolaylaştırmayı ayrıca düşünürsünüz ama önce kendi işinizi kolaylaştırmanız gerekir. Kağıt üzerinde hazırlanacak taslaklarda, konu başlıkları, bağlantı sayfaların belirtilmesi, işinizi kolaylaştıracaktır. Benzer siteleri inceleyin Yapmak istediğiniz siteye "konu" olarak benzer siteleri inceleyin. Başkalarının ne tür çözümler bulduğuna bakın. Yararlanacağınız örnekler (çalacağınız değil) bulabilirsiniz. Daha da önemlisi, nelerden kaçınmanız gerektiğini anlayabilirsiniz... Dikkat etmeniz gereken, bu incelemeden hemen sonra çalışmaya başlamamak... İstemeden bile olsa, etkilenmek hoş olmaz. Bırakın üstünden bir gece geçsin. Sizde bir sentez oluşsun... Yanılmaktan korkmayın Özellikle ilk sitelerinizi hazırlarken, başkasının her yaptığı, nedense sizinkilerden daha güzel gelir... Olabilir de... Ama yapmaya başlamaz ve başladığınızı bitirmezseniz, bunun ne kadar doğru bir ihtimal olduğunu asla bilemezsiniz. Başkalarının fikrini alın Bu işte iyi olduğunuzu düşünüyor bile olsanız, başkalarına belirli aralıklarla yaptıklarınızı gösterin. Gözünüzden kaçan birşey olabilir. Mesela, 4 yaşındaki kızınız bile ileri ve geri okların ikisinin de aynı yöne baktığını sizden önce farkedebilir... Daha da önemlisi, hazırladığınız sitenin sahibi, bütün planlarınızı değiştirmek zorunda kalacağınız bir isteğini belirtmeyi unutmuş olabilir. En sondan en başa dönmektense, aradan başa dönmek iyidir. İlk yaptıklarınızı atacak kadar cesur olun İster kendiniz için hazırlayın ister başkası için, içinize sinmediğini hissedince, bırakın... Yeniden başlayın. Birinin yanında maaşla çalışıyorsanız bu öneriye kulak vermek güç olabilir... Siz yine de elinizden geldiğince bunu uygulamaya çalışın. Sonuçta kendi bildiğinizden şaşmayın Yukarıdaki önerileri uyguladığınız konusunda içiniz rahatsa, gerisine boşverin... İşini yaptığınız firma beğenmiyorsa, gidip başkasını bulsun, beğenmeyenler sitenizi ziyaret etmesin... Herkesi birden memnun etmenin yolu yoktur. Unutmayın!